Ngày 08/11/2025 – bước sang ngày thứ ba của hành trình chiêm bái, dưới sự trợ duyên của Công ty TNHH Du lịch Hành hương Quốc tế Hoa Sen, đoàn Tăng Ni sinh Trường Trung cấp Phật học Hà Nội do Thượng tọa Thích Tiến Đạt – Viện chủ chùa Đại Từ Ân làm trưởng đoàn cùng Ban giám hiệu Nhà trường đã đến đỉnh lễ Tịnh xá Kỳ Viên (Jetavana) – một trong những trung tâm quan trọng nhất của lịch sử hoằng hóa Đức Thế Tôn.

Tại khu thánh địa, đại chúng đã nghe Thượng tọa Thích Tiến Đạt thuyết bài pháp ngắn nói về ý nghĩa đặc thù của mô hình Tịnh xá trong Phật giáo nguyên thủy, về vai trò của Jetavana như cội nguồn của nền giáo dục Phật giáo sơ kỳ. Sau đó, đoàn đã trang nghiêm thành kính tụng thời Kinh A Di Đà, nhiễu Phật ba vòng quanh cây Bồ Đề, đồng thời đỉnh lễ trước những di tích còn hiện hữu: cây Bồ Đề do Tôn giả A Nan trồng, nền hương thất của Đức Thế Tôn, cùng các tháp thờ tưởng niệm các bậc Thánh Tăng như Xá Lợi Phất, Mục Kiền Liên và La Hầu La. Những dấu tích ấy là từng lớp lịch sử chân thật, đưa Tăng Ni sinh trở về với hơi thở sống động của xã hội Ấn Độ cổ đại, nơi Giáo pháp không chỉ được thuyết giảng mà còn được thể nghiệm và chứng ngộ.

Tiếp đó, đoàn chiêm bái nơi ở của Trưởng giả Cấp Cô Độc. Tại đây, Thượng tọa Thích Tiến Đạt đã giảng giải về công hạnh to lớn của một vị hộ pháp tại gia xuất chúng: Sudatta – người được thế gian tôn xưng là “Anāthapiṇḍika – Cấp Cô Độc”. Với lòng từ bi và bố thí rộng lớn, ông đã trải vàng để mua khu vườn của Thái tử Kỳ Đà, kiến lập Tịnh Xá Kỳ Viên – trú xứ mà Đức Phật an cư nhiều mùa mưa nhất và thuyết pháp nhiều nhất trong suốt 45 năm hoằng hóa. Có thể nói, chính tại Jetavana, nền tảng tư tưởng Phật giáo được định hình, giáo pháp được truyền rộng, và Phật giáo từ đây trở thành một truyền thống giáo dục – tư tưởng – văn minh. Jetavana cũng chính là minh chứng lịch sử cho sự kết hợp hoàn hảo giữa xuất gia và tại gia, giữa trí tuệ và bố thí để Chính pháp được tồn tại giữa nhân gian.

Tiếp theo, đoàn tiếp tục chiêm bái nhà Ngài Vô Não. Thượng tọa Thích Tiến Đạt cũng đã kể lại cho đại chúng nghe những câu chuyện lịch sử về Aṅgulimāla – kẻ sát nhân khét tiếng đã chuyển hóa trọn vẹn khi gặp Phật. Từ bóng tối của tội lỗi, Ngài trở thành bậc A-la-hán chứng quả. Chính Ngài Vô Não là minh chứng vĩ đại nhất cho sức mạnh của lòng từ và năng lực chuyển hóa tối hậu của Chính pháp.

Kết thúc buổi sáng, đoàn cũng đã đến Thánh tích Sankassa (Sankissa) – ngọn núi nơi Đức Phật khởi thân lên cung trời Đao Lợi để thuyết pháp báo hiếu cho Mẫu thân là Hoàng hậu Ma Gia phu nhân. Đây là một trong tám Thánh tích lớn của Phật giáo, được các nhà khảo cổ ví như “sân bay đầu tiên” trong truyền thuyết Phật giáo – nơi biểu trưng cho hành trình vượt qua các cõi giới bằng trí tuệ và tâm thức giác ngộ.

Buổi chiều, đoàn đi đến Thành Ca Tỳ La Vệ II (Kapilavastu). Thượng tọa Thích Tiến Đạt tiếp tục giảng giải về lịch sử nơi đây - một dữ liệu trọng yếu trong việc tái dựng bản đồ cuộc đời Đức Phật, đặc biệt trong tương quan đối chiếu khảo cổ của hai quốc gia Ấn Độ – Nepal. Đây cũng là vùng đất được nhiều học giả và khảo cổ viện quốc tế xác định là khu vực hoàng cung phía Nepal, quê hương của Hoàng hậu Ma Gia.
Ngày thứ ba khép lại bằng việc đoàn rời Sravasti, vượt biên giới Ấn Độ – Nepal, để khởi hành đến Lumbini – Thánh địa nơi Tất Đạt Đa Cồ Đàm đản sinh.
Có thể nói, Hành trình ngày thứ ba như một dòng chảy nối kết hai đầu nguồn lịch sử: từ nơi giáo pháp được truyền rộng (Kỳ Viên) đến nơi Phật giáo bắt đầu bằng tiếng khóc chào đời của Thái tử Tất Đạt Đa (Lâm Tỳ Ni), để mỗi bước chân trở thành một bài học sống động, mỗi địa danh trở thành một trang Kinh mở, và để mỗi người hiểu sâu hơn rằng lịch sử Phật giáo chính là lịch sử của sự chuyển hóa bằng từ bi và trí tuệ giữa cuộc đời.

Diệu Tường - Tiến Lộc