Bài thơ : CỖ TẾT NHÀ CHÙA

Ngày đăng: Chu Nhat , 11/02/2024 23:20 .
Vài năm trước, chúng tôi ra Hà Nội vào dịp tết, tình cờ được bạn đạo tặng bài thơ “Cỗ Tết Nhà Chùa” của Đại lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ:

                                                             Nhà Chùa tết nhất nghĩ mà vui
                                                             Lộc Phật ban cho đủ mọi mùi
                                                             Giò thủ Lăng nghiêm, Viên giác bánh
                                                             Chè Ba-la-mật, Pháp hoa xôi
                                                             Kìa mâm Bảo tích, bày trăm vị
                                                             Nọ đũa Kim cương sắp bốn đôi
                                                             Chiếu giải luật nghi nhà trượng thất
                                                             Bạn cao Tăng đạo thỉnh lên ngồi.


Nhân Xuân mới, theo ý thơ, chúng tôi viết vài dòng chia sẻ cùng thân hữu gần xa…
Xưa, dân Việt sống dựa vào nghề nông, chủ yếu là làm lúa nước, nên mang tính thời vụ cao; lúc thì bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, có khi ăn chơi cả tháng (tháng giêng là tháng ăn chơi…). Mà, công việc canh nông của người dân Việt xưa, với công cụ lao động thô sơ, lối canh tác cổ truyền, nên phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện khí hậu, thiên nhiên - ông Trời. Thế nên, lúc kết thúc một chu kỳ vận hành của trời đất, cũng là thời điểm bắt đầu một chu kỳ mới - Tết Nguyên đán, người nông dân sau một năm làm mùa, tỏ lòng biết ơn đến các đấng thần linh – ông Trời, bằng mâm cỗ cúng ngày Tết. Điều này mang đậm tính nhân văn, thể hiện mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên. Đồng thời, cỗ cúng Tết cũng thể hiện tấm lòng hiếu thảo của con cháu đối với ông bà tổ tiên và các bậc tiền nhân.
Mâm cỗ ngày Tết đối với người Việt Nam không chỉ đơn thuần là những món ăn, mà hàm chứa trong đó cả truyền thống văn hóa nông nghiệp lúa nước, một nghệ thuật ẩm thực tinh túy, thậm chí mang ý nghĩa của triết lý nhân sinh.
Mâm cỗ Tết truyền thống của người dân miền Bắc thường có bánh chưng, thịt nấu đông, măng hầm hoặc nấu miến, nem thính, giò chả các loại (đi kèm có rau diếp rau mùi), dưa hành, các món xào, canh và cơm gạo mới. Cỗ Tết của người miền Trung cũng có canh, món xào, món kho; nhưng khác miền Bắc ở bánh tét, dưa món, nem chua. Người dân miền Nam thì luôn luôn có món kho bằng nước dừa, canh khổ qua (mướp đắng), các món gỏi và cũng không thể thiếu bánh tét.
Ngày nay, theo đà phát triển của nền kinh tế, lằn ranh giới giữa nông thôn và thành thị đã rút ngắn. Bên cạnh đó, sự giao lưu với các dòng văn hóa phương Tây, đã làm mâm cỗ tết của người Việt có nhiều thay đổi về thực đơn theo xu hướng tinh, giản, chú trọng “chơi” hơn “ăn”, nhưng ý nghĩa, nét truyền thống của mâm cỗ ngày tết vẫn không thay đổi.
Nhà chùa, vào những dịp lễ hay giỗ Tổ cũng chuẩn bị cơm cỗ cúng, ngày Tết lại càng không thể thiếu. Bởi lẽ, ngày Tết, làm cơm cúng, đã thành cách sống, là truyền thống, là văn hóa Tết của người Việt, không phân biệt giới nào. Cỗ Tết nhà chùa cũng phong phú, đủ món theo văn hóa vùng miền. Về phương diện vật chất, bánh, trái, xôi, chè không thể thiếu; giò chả các loại, cùng canh, kho, xào, gỏi các món, dâng lên cúng Phật, cùng chư Tổ, cũng như các bậc tiền nhân vào dịp đầu năm.
Các món trong mâm cỗ tết nhà chùa, dưới cách nhìn của một cao tăng đương thời, Đức Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam, thì không dừng lại ở phương diện vật chất, mà các “món ăn” đó là những giáo lý tu học, là các pháp môn viên đốn liễu nghĩa của Phật Đà để lại. Nhằm nhắc nhở người học Phật, đừng quá đam mê vào sắc vị, mà quên đi những điều mình cần phải làm. Với các “món”:
“Giò Thủ Lăng Nghiêm, Viên Giác bánh
Chè Ba-la-mật, Pháp hoa xôi”
.
Đọc hai câu thơ trên, chúng ta có thể thắc mắc, tại sao trong mâm cỗ có bao nhiêu món, Hòa Thượng nêu ra có bốn; và tạng kinh rất nhiều mà Ngài chỉ đưa vào thơ: Thủ Lăng Nghiêm, Viên Giác, Ba-la-mật, Pháp Hoa. Một sự ngẫu nhiên trong ý thơ, hay đó là thể hiện suy nghiệm của bậc tu hành…
Trong kỹ thuật làm các món giò, giai đoạn bó (gói) yêu cầu phải khéo léo tỷ mỷ (nếu không dùng khuôn), lỏng hay chặt tay, đều khiến giò sẽ không tròn đều, khi cắt thành miếng có thể mất đi sự hấp dẫn; hoặc có thể giò sẽ hỏng. Thực hành giáo lý của đức Phật, khi trị tâm, nếu chúng ta căng quá sẽ gây mệt mỏi, thậm chí tinh thần có thể trở nên không bình thường, và ngược lại nếu dụng công không đủ, tránh sao khỏi phiền não khởi lên. Mà kinh Thủ Lăng Nghiêm, với nội dung triển khai sâu giáo lý về bản Tâm và các cảnh giới có thể tu chứng trong Thiền định, cùng với phần tuyên thuyết Đà-la-ni (dhāraṇī - thần chú). Và, trong kinh cũng nhấn mạnh tầm quan trọng không kém của việc giữ giới. Mà, giới là khuôn thước, là chuẩn mực của người tu; học Phật mà thiếu giới thì chánh định và trí tuệ giải thoát sao thành. Với món “giò Thủ Lăng Nghiêm”, người học đạo cần giữ giới, hiểu rõ ràng về nghiệp, cũng như cần thông hiểu 50 "tâm giới" mà người tu tập có thể gặp phải trong quá trình hành thiền, để không kẹt, đủ tỉnh giác vượt qua và tiến tu.
Viên Giác bánh, món “bánh” chỉ thẳng tâm Viên Giác sẵn đủ bình đẳng giữa Phật và chúng sanh. Hay nói cách khác, mỗi người đều có tâm Viên Giác bình đẳng cùng chư Phật không khác. Khác nhau ở chỗ, chúng ta tuy sẵn có, nhưng do chạy theo trần cảnh mà quên tánh giác, nên còn mãi chịu trầm luân trong sinh tử luân hồi. Dùng “món bánh” Viên Giác, chúng ta thấy, chúng sanh đa bệnh, trình độ sai khác, phước mỏng nghiệp dầy, nên Phật đã từ bi rộng nói nhiều phương tiện tu hành, chỉ bày cặn kẽ những bệnh cần trừ diệt. Nếu chúng ta phát khởi lòng tinh tấn y theo lời Phật dạy mà hành trì, thì sớm muộn cũng viên thành đạo quả.
“Xôi” Pháp hoa chan chứa tâm hạnh của chư Phật và chư Đại Bồ-Tát, trải dài những con đường phương tiện giáo hóa thênh thang, ngõ hầu đưa chúng sanh từ phàm đến thánh, từ tam thừa Thanh văn, Duyên giác và Bồ tát đến quả vị nhứt thừa vô thượng Phật quả. Với món “xôi” Pháp hoa, chúng ta thấy không phương tiện độ sanh nào mà không được chỉ dạy, không cửa pháp môn giải thoát rốt ráo nào mà không rộng mở, không cảnh giới Phật nào mầu nhiệm thiện duyên với chúng sanh cõi ta bà này mà không ảnh hiện, không hạnh nguyện giáo hóa độ sanh nào của Phật và Bồ tát mà không thể đạt ba la mật.
Chè là một món ăn thường được dùng làm món tráng miệng trong ẩm thực Việt Nam, cũng như nhiều quốc gia khác. Là một món nước, và là món ngọt. Vì thế, nhắc đến chè, chúng ta cảm nhận được sự thanh mát, ngọt ngào. Đến đây, chúng ta đã thấy sự sâu sắc, công phu dụng tâm của bậc cao tăng khi dùng “chè Ba-la-mật”. Ba-la-mật, tiếng Phạn là Paramita, chữ Hán gọi là “đáo bỉ ngạn”; với nghĩa là vượt sang bờ bên kia của đại dương khổ đau. Tức là, chúng ta dùng các món giò Thủ Lăng Nghiêm, bánh Viên Giác…, y theo các pháp môn được dạy trong đó mà tu trì, sẽ đạt được trí tuệ giải thoát, đạo hạnh hoàn thiện; ấy là “thuyền” để đáo bỉ ngạn. Ba-la-mật cũng dùng để chỉ những phẩm tính của Bồ tát trên đường tu tập, hành đạo – lục độ Ba-la-mật.
Cỗ tết nhà chùa quả thật chẳng kém phần phong phú, “lộc Phật ban cho cũng đủ mùi”, các món đã bầy biện đủ đầy, đầu xuân năm mới “thưởng thức” thôi!.

Tạp chí Văn hóa Phật giáo

Các tin bài, hình ảnh, thư từ muốn đăng lên Website: chuathien.vn xin gửi vào địa chỉ: chuathien2014.@gmail.com
Ý kiến của bạn 0
Hãy sử dụng tiếng Việt có dấu khi viết bài và điền đầy đủ thông tin. Bình luận của bạn sẽ được phản hồi trong thời gian sớm nhất

Đăng ký học

Lĩnh vực quan tâm chính là gì?
Số lượngTỷ lệ
242( 26 %)
59( 6 %)
23( 2 %)
36( 4 %)
572( 61 %)
Số người tham gia bình chọn: 932
Lần bình chọn đầu tiên: Thứ 5 , 18/04/2013 17:12
Lần bình chọn sau cùng: Thứ 4 , 03/01/2024 21:37

Tin liên quan

Thông báo

Lịch giảng pháp tại các đạo tràng tại Hà Nội tháng 5 năm Giáp Thìn

Lịch giảng pháp của Ban Hoằng Pháp GHPGVN TP Hà Nội tại các đạo tràng tháng 5 năm Giáp Thìn.
Chi tiết »

THÔNG BÁO: Khóa tu mùa hè "Hành trang tuổi trẻ” lần thứ 5 tại chùa Phúc Lâm

Nhằm giúp các bạn thanh thiếu niên Phật tử có môi trường trải nghiệm tốt trong những ngày hè, chùa Phúc Lâm, thôn Cao Xá, xã Dũng Tiến, huyện Thường Tín, TP. Hà Nội tổ chức chương trình...
Chi tiết »

Trung ương Giáo hội ban hành Thông bạch tổ chức An cư kết hạ Phật lịch 2568 - Dương lịch 2024

Trưởng lão Hoà thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ HĐCM, Chủ tịch HĐTS, Trưởng ban Tăng sự Trung ương vừa thay mặt Ban Thường trực Hội đồng Trị sự ấn ký Thông bạch số 89/TB-HĐTS, ngày 28/3/2024 về tổ chức An cư kết hạ Phật lịch 2568.
Chi tiết »

Trung ương GHPGVN thông báo người được gọi là “Sư Thích Minh Tuệ” không phải là tu sỹ Phật giáo

Hôm nay, ngày 16/5/2024, Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó chủ tịch - Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự GHPGVN thay mặt Ban Thường trực Hội đồng Trị sự GHPGVN đã ấn ký Công văn số 151/HĐTS-VP1 thông báo về việc người được mạng xã hội...
Chi tiết »

THÔNG BÁO : Đăng ký tham dự “Khóa tu mùa hè – Hành trang tuổi trẻ” – lần thứ 5.

Thông báo của chùa Phúc Lâm, thôn Cao Xá, xã Dũng Tiến, huyện Thường Tín, TP.Hà Nội về việc tổ chức chương trình khóa tu mùa hè “Hành trang tuổi trẻ” lần thứ 5.
Chi tiết »

Bài viết của Phật tử

Lên chùa hái lộc ngày xuân

Hòa chung trong dòng người kẹt cứng, tôi cũng len chân đến một gốc cây to của ngôi chùa bên đường để hái lộc. Nhưng tôi chỉ đưa tay bàn tay chai sần của mình chạm vào thân cây, rồi vươn những ngón...
Chi tiết »

Những Dòng Cảm Nhận

Những cảm nhận của các Phật tử Đạo tràng Cấp Cô Độc qua khóa Tập huấn Hoàng pháp viên cho cư sĩ đồng bào dân tộc thiểu số khu vực phía Bắc 
Chi tiết »

Vu Lan - Tình người trong đại dịch - PT Dương Thị Thúy Vân - PD Diệu Tường

Con người Việt Nam vốn giàu lòng nhân ái, thương người như thể thương thân. Với tinh thần “Chống dịch như chống giặc” và trong “tâm bão” của dịch thì khắp mọi nơi trên vùng miền của Đất nước đã...
Chi tiết »

Lá thư yêu Thương gửi Cha Mẹ nhân Mùa Vu Lan - PT Trần Thị Kim Dung

Và thế nào là Duyên khởi, Vô thường, Vô ngã, Nhân quả, Tứ Đế và Nghiệp báo, 12 nhân Duyên, Luân Hồi, Con hiểu được 5 giới là phẩm hạnh Đạo đức của Người Phật Tử, Ý Nghĩa Lễ Vu Lan “ Tâm...
Chi tiết »

MÙA VU LAN – NHỮNG KÝ ỨC VỀ MẸ - PT Đỗ Thị Minh Dũng

Chúng con lớn dần, lưng mẹ còng hơn, tóc mẹ bạc hơn, da nhăn nheo, nhưng từ con đến cháu lần lượt mẹ vẫn cõng bế cho bố mẹ chúng đi làm. Lúc đấy ai cũng bận chỉ lo công việc, gia đình chồng (vợ) con mà cứ nghĩ mẹ...
Chi tiết »

Mời quảng cáo

Pháp âm

Tin tức mới

Cảnh báo lừa đảo Khóa tu mùa hè 'ảo' 2024

Vào ngày 3/6/2024 vừa qua, tại chùa Quán Sứ, Ban Thông tin Truyền thông T.Ư – Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhận được phản ánh về trường hợp chị K.T.N (Bình Dương) có kết nối với tài khoản Telegram Trần Tiến...
Chi tiết »

Yên Bái : Lễ Bố tát tại Hạ trường chùa Tùng Lâm Ngọc Am.

Sáng ngày mùng 5 tháng 6 năm 2024 ( 29 tháng 04 năm Giáp Thìn) đã diễn ra lễ Bố tát tại trụ sở GHPGVN tỉnh Yên Bái - Hạ trường chùa Tùng Lâm Ngọc Am.
Chi tiết »

Hà Nội: Trang nghiêm Lễ Bố tát tại Trường hạ Tổ đình Bồ Đề

Sáng ngày mùng 05 tháng 06 năm 2024 (tức 29/04/Giáp Thìn), Chư tôn Hòa Thượng, chư Thượng tọa, Ni Trưởng, Ni Sư, Đại Đức Tăng - Ni gồm 128 hành giả an cư tại Trường hạ Tổ đình Bồ Đề (số 90 phố Phú Viên, phường Bồ Đề,...
Chi tiết »

Lịch giảng pháp tại các đạo tràng tại Hà Nội tháng 5 năm Giáp Thìn

Lịch giảng pháp của Ban Hoằng Pháp GHPGVN TP Hà Nội tại các đạo tràng tháng 5 năm Giáp Thìn.
Chi tiết »

Đăng ký học

Lĩnh vực quan tâm chính là gì?




Thống kê truy cập

00000005

Hôm nay: 693

Hôm qua: 365

Tháng này: 50638

Tháng trước: 73473

Tất cả: 5096806


Đang online: 3
IP: 44.200.140.218
Unknown 0.0