“Vị pháp thiêu thân vạn cổ hùng uy thiên nhật nguyệt
Lưu danh bất tử bá niên chánh khí địa sơn hà”
Đó là câu đối của chủ tịch Hồ Chí Minh đích thân viết để tôn vinh Bồ Tát Quảng Đức khi nhận được tin Bồ Tát Quảng Đức tự phát nguyện lấy thân mình làm ngọn đuốc sáng cúng dường Tam Bảo, bảo vệ chánh pháp, thức tỉnh lương tri chấn động địa cầu ngày 20 tháng 4 năm Quý Mão (nhằm 11/6/ 1963).
Đúng là:
Khắp thế giới mười phương
Thiêu thân cúng dường Phật
Thành tựu pháp vô úy
Việt Nam bậc thần tăng
Hành hương về quê hương Bồ Tát Thích Quảng Đức
Tượng Bồ tát Thích Quảng Đức - Ảnh: Bảo Tâm.
Bồ Tát ra đời năm 1897 tại tỉnh Khánh Hòa, xuất gia học đạo lúc 7 tuổi. Năm 15 tuổi thọ giới Sa Di, 20 tuổi, thọ đại giới Tỳ Kheo. Sau thọ đại giới, ngài chuyên tu hạnh Đầu đà, một y một bát vân du hóa đạo khắp nơi. Sau về nhập thất chuyên tu tại chùa Thiên Ân, thành phố Nha Trang.
Năm 1953, ngài được cung thỉnh làm Trưởng Ban Nghi Lễ của Giáo Hội Tăng Già Nam Việt.
Ngày 11/6/1963, sau khi tiến hành xong lễ cầu siêu tại chùa Phật Bửu, đông đảo tăng ni đã diễu hành trên các phố với mục đích là yêu cầu Chính quyền Ngô Đình Diệm phải thực thi 5 nguyện vọng của Phật giáo nước nhà, chấm dứt chính sách kỳ thị tôn giáo. Ngài ngồi tại ngã tư, tự châm lửa đốt mình, khi lửa bùng cháy, Ngài vẫn ngồi an nhiên trong tư thế kiết già thiền định tam muội. Khi lửa bắt đầu hạ ngọn, ngài gật đầu 3 lần để thay lời từ biệt Tăng Ni Phật tử. Sự kiện chấn động lương tri địa cầu này xảy ra ở ngã tư Phan Đình Phùng và phố Lê Văn Duyệt (nay là CMT8 – Nguyễn Đình Chiểu).
Điều linh thiêng là khi tự thiêu chính là trái tim của Ngài dù bị nung nóng trên 4000 độ C vẫn giữ y nguyên không bị thiêu cháy. Hiện nay, trái tim của Bồ tát Quảng Đức được phụng thờ trong bảo tháp Việt Nam Quốc Tự - TP HCM.
Trái tim bất diệt của Bồ tát chính là ngọc xá lợi. Trái tim này không phải chỉ bằng xương bằng thịt bình thường mà trái tim từ bi, bác ái của Bồ Tát chứa đựng những giá trị tâm linh tinh thần đạo hạnh bất diệt.
Khi ngài phát nguyện tự thiêu thân mình cúng dường cho Phật pháp, có lẽ ngài đã đạt tới cảnh giới vô ngã, thấu rõ tứ đại giai không.
Khi lửa cháy khắp thân thể, ngài vẫn an nhiên tọa thiền niệm Phật, có lẽ ngài đang nhập vào đại định tam muội.
Dù thiêu thân mình cũng chỉ muốn thức tỉnh lương tri không hề có ý niệm sân hận đối với những người, những thế lực đang bức hại Phật giáo.
Ngài Quảng Đức là một trong những minh chứng sống động thời hiện đại của tinh thần Bồ Tát trong Phật giáo: Đại lực, đại bi và vô úy.
Chắc chắn rằng trái tim từ bi vô lượng cùng sự hy sinh to lớn của Bồ Tát cho đạo pháp và dân tộc sẽ mãi mãi trường tồn trong tâm thức Tăng Ni Phật tử cũng như con người Việt Nam.
TS.Thích Hạnh Tuệ