Từ 6:00 sáng cho đến trước khi độ ngọ, Đức Phật thường sẽ đi hóa độ. Tùy nơi, ngày đó Đức Phật có duyên ở đâu thì Đức Phật đi ở đó, có khi ngày đó Phật lên cung trời, hay Phật về một nơi xôi hẻo lánh, có khi Ngài được thỉnh Trai Tăng ở trong hoàng cung, hoặc gia chủ nào đó thỉnh Phật về. Sau khi thọ trai xong, thường Đức Phật thuyết một bài Pháp ngắn, hoặc Đức Phật sẽ quy y cho vị tín thí đó.

Từ sau khi độ ngọ cho đến 18 giờ chiều, sẽ có những vị Tỳ-kheo, những cận sự nam, cận sự nữ, hoặc những vị ngoại đạo tới xin đề mục tu tập nơi Đức Phật.

Từ 18:00 cho đến 22:00 đêm, là giờ Đức Phật giáo huấn chư Tăng, hướng dẫn giảng dạy cho chúng xuất gia.

Khoảng thời gian thứ tư, từ 22:00 đến 2:00 sáng, Phật thuyết Pháp cho chư Thiên.

Từ 2:00 sáng cho đến khoảng 6:00 sáng, là canh cuối, Phật đi kinh hành một lúc, sau đó Ngài nghỉ khoảng chừng hơn một tiếng rồi Ngài quán xét nhân duyên, xem chúng sanh trong mười phương thế giới, ai là người có duyên lành với Ngài, đã từng tạo nhiều Ba-la-mật sâu dày từ đời chư Phật quá khứ cho đến kiếp sống hiện tại, và vị nào có khả năng chứng ngộ Niết-bàn, hay vị nào cần trợ duyên cho sự chứng đắc trong tương lai... quán sát như vậy xong, dầu ở gần hay xa, Ngài vẫn sẽ đến tế độ cho chúng sanh ấy.

Và cứ tiếp tục như thế, miệt mài, liên tục ròng rã, đều đặn như vậy trong 45 năm cuộc đời của Ngài sau khi thành Phật. Cứ mỗi sáng Ngài sẽ xét xem hôm nay sẽ đi đâu, ai sẽ có duyên nhận được sự lợi ích từ nơi Ngài, gặp ai để hóa độ...

Trong 45 năm, mỗi ngày Ngài chỉ ngủ hơn một tiếng, đọc tới đoạn này, mình mới thấy là Đức Phật tận dụng từng giờ, từng khắc để đem lại lợi lạc cho chúng sanh.

Ngài đổi 4 A-tăng-kỳ, và 100.000 đại kiếp để được 45 năm hoằng Pháp lợi sanh, nên Ngài tận dụng từng giờ, từng phút, từng giây, hễ ai có duyên với Ngài là ngày đó Ngài sẽ đến độ cho vị ấy.

Vậy nên ta mới thấy thương Phật. Phật ngủ một ngày một tiếng, còn mình ngủ mười tiếng tròn một ngày. Có người ngủ hơn mười tiếng nữa? Nên ngủ thì cũng ngủ vừa đủ thôi, để dành thời gian mà còn tu tập!

Trước khi giác ngộ, Đức Phật học với ai?

Nguồn kinh: Đại Phật sử, tập 1A, Mingun Sayadaw - Minh Huệ dịch.

Trích Pháp thoại: Thương Phật.